“İkiz strateji” olarak tanımlanan yeni yol haritası, göç yönetimiyle vize politikalarını aynı çerçevede ele alıyor. Buna göre, düzensiz göçle mücadelede AB ile işbirliği yapan, geri kabul ve güvenlik yükümlülüklerini yerine getiren ülkelerin vatandaşları için vize süreçleri kolaylaştırılacak. Buna karşılık, işbirliği göstermeyen ülkeler için vize kısıtlamaları ve askıya alma gibi yaptırımlar gündeme gelebilecek.

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen ile İç İlişkiler ve Göçten sorumlu Komisyon Üyesi Magnus Brunner, yeni stratejiyi Brüksel’de düzenlenen ortak basın toplantısıyla tanıttı.

Virkkunen, vize politikasının değişen küresel dengelere uyum sağlaması gerektiğini belirterek, “Büyük jeopolitik değişimler, artan güvenlik riskleri ve küresel rekabet karşısında vize politikamız güncellenmeli. AB, değerlerine bağlı kalarak çıkarlarını savunmak için elindeki tüm araçları kullanmalı” dedi.

AB’nin ilk kapsamlı vize stratejisini önerdiklerini vurgulayan Virkkunen, güvenilir ortaklar için daha hızlı ve net süreçler, suistimallere karşı ise daha güçlü mekanizmalar oluşturulacağını söyledi. Özellikle yeni kurulan ve hızla büyüyen şirketler için hedefli ve hızlandırılmış vize programlarının değerlendirildiğini kaydetti.

Brunner ise göç ve vize politikalarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirterek, “Bu iki strateji birbiriyle doğrudan bağlantılı. AB’ye kimin gireceği, kimin kalacağı ve kimin ayrılacağı konusunda yeni bir yol haritası çiziyoruz” ifadelerini kullandı.

“Vizesiz seyahat bir ayrıcalıktır” diyen Brunner, bu ayrıcalığın sorumluluklar getirdiğini vurguladı. Yeni dönemde vize muafiyeti için objektif kriterlerin uygulanacağını belirten Brunner, vize reddi oranlarının düşük, geri dönüş oranlarının ise yüksek olması gerektiğini söyledi.

Basın toplantısında bir gazetecinin “Bu stratejide özellikle Türkiye gibi öne çıkarmak istediğiniz ülkeler var mı?” sorusuna Brunner, “Herkesle görüşüyoruz. Belirli bir ülke yok. Çok objektif, adil ve sağlam kurallar hazırlamak zorundayız” yanıtını verdi.

Vizesiz rejimlere sıkı takip

Yeni strateji kapsamında mevcut vizesiz seyahat rejimleri de daha sıkı denetlenecek. Yenilenen Vize Askıya Alma Mekanizması ile vizesiz seyahat hakkına sahip ülkelerin yükümlülükleri düzenli olarak izlenecek. Şartlara uymayan ülkeler için askıya alma süreci devreye sokulabilecek, yükümlülüklerini yerine getiren ülkeler için ise vizesiz rejimin devamı güvence altına alınacak.

Dijitalleşme ve ETIAS

Stratejinin önemli ayaklarından birini dijitalleşme oluşturuyor. Vizesiz seyahat edenler için Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi (ETIAS) 2026’nın son çeyreğinde devreye girecek. Vizeye tabi yolcular ise başvurularını tamamen çevrim içi yapabilecek.

AB’nin bilişim sistemlerinin 2028’e kadar tam uyumlu hale getirilmesiyle, tek merkezden birden fazla veri tabanına aynı anda erişim sağlanması hedefleniyor. Bu sayede güvenlik kontrollerinin güçlendirilmesi ve vize suistimallerinin önlenmesi amaçlanıyor.

Nitelikli iş gücü ve girişimcilere kolaylık

Yeni strateji, nitelikli iş gücü, öğrenciler, araştırmacılar ve yenilikçi girişimciler için de vize süreçlerinde kolaylıklar öngörüyor. Start-up ve scale-up kurucularına yönelik özel bir yasal çerçevenin değerlendirilmesi planlanırken, nitelikli başvurular için ek AB fonlarının ayrılması da gündemde.

AB’nin yeni vize stratejisi, seyahat özgürlüğü ile güvenlik ve göç yönetimi arasında daha sıkı bir denge kurmayı hedefliyor. Bu yaklaşımın özellikle Türkiye gibi AB ile yoğun temas halindeki ülkeleri nasıl etkileyeceği ise önümüzdeki dönemde netleşecek.