Viyana’dan tarihi adım

Avusturya’da bir ilk yaşandı. Viyana’da ikamet eden ve aynı zamanda Almanya’da yasal adresi bulunan non-binary (ikili cinsiyet tanımına uymayan) bir kişi, Avusturya’nın ilk “X” cinsiyet işaretli pasaportunu aldı. Kararın arkasında Avrupa Adalet Divanı’nın (EuGH) 4 Ekim 2024’te verdiği emsal niteliğindeki hüküm ve kişinin Almanya’daki “divers” cinsiyet kaydı bulunuyor.

EuGH kararı emsal oldu

Avrupa Adalet Divanı, C-4/23 (Mirin) davasında, AB üyesi bir ülkenin resmi olarak tanıdığı cinsiyet kaydının diğer tüm üye devletler tarafından tanınması gerektiğine hükmetti. Mahkeme, bunun serbest dolaşım hakkı, ayrımcılık yasağı ve insan onurunun korunması açısından zorunlu olduğuna dikkat çekti.

Bu karar, özellikle farklı ülkelerde farklı cinsiyet tanımlarıyla belgeleri bulunan non-binary bireylerin yaşadığı hukuki uyumsuzluk sorunlarını çözmeyi amaçlıyor.

“Artık tek bir resmi kaydım var”

Pasaportu alan kişi, daha önceki karmaşık durumunu şu sözlerle anlattı:

“Almanya’da ‘divers’ olarak kayıtlıyım, ama Avusturya belgelerimde erkek veya kadın olarak görünebiliyordum. Bu hem hukuki hem de pratik açıdan sorun yaratıyordu. Şimdi tüm belgelerim uyumlu.”

Resmi işlem ve toplumsal yankı

Viyana Belediyesi’ne bağlı MA 15/16 birimi tarafından düzenlenen pasaport, Avusturya’da resmen tanınan ilk “X” cinsiyetli pasaport oldu. LGBTİ+ örgütleri bu gelişmeyi “eşitlik yönünde tarihi bir adım” olarak değerlendirirken, insan hakları hukukçuları uygulamanın seyahat ve resmi işlemlerde ciddi kolaylık sağlayacağını belirtiyor.

Avrupa’da yaygınlaşma ihtimali

Halihazırda Almanya, Malta, İzlanda, Avustralya, Kanada ve ABD gibi ülkeler pasaportlarda “X” cinsiyet seçeneği sunuyor. EuGH kararının ardından, AB genelinde uygulamanın hızla yaygınlaşması bekleniyor. Avusturya’da da kimlik kartları ve diğer resmi belgelerde “X” seçeneğinin hayata geçirilmesi gündemde.